Taziyede Okunan Dualar (Arapça): Sahih Taziye Sözleri ve Adabı

Taziyede okunması zorunlu tek bir dua yoktur. Sünnette, vefat edenin yakınlarına sabır tavsiye eden ve merhum için bağışlanma dileyen ifadeler yer alır. Bunların en sağlamı, Hz. Peygamber'in kızına gönderdiği "İnne lillâhi mâ ahaza…" taziye sözüdür. Aşağıda Arapça taziye ifadelerini, kaynaklarını ve taziye adabını bulabilirsiniz.

Taziye Nedir?

Taziye, "sabır tavsiye etmek, teselli etmek" anlamına gelir. Vefat eden kişinin yakınlarını ziyaret ederek başsağlığı dilemek, onlara sabır ve teselli vermek ve merhum için dua etmektir. İslam âlimleri taziyeyi sünnet saymıştır. Taziyenin özü, uzun dualar okumaktan çok yas tutan kişinin yanında olmak, ona güç vermek ve onun yükünü hafifletmektir.

Sünnette Geçen Taziye Sözü (Arapça)

Hz. Peygamber'in kızı Zeyneb'in küçük çocuğu can çekişirken, Resûlullah ona şu sözlerle haber göndermiştir. Hadisi Üsâme b. Zeyd rivayet eder ve Buhârî ile Müslim'de yer alır.

Hadisteki "sabretsin" ifadesi kadına hitap ettiği için dişil kalıptadır. Bir erkeğe söylenirken anlamı aynı kalır. Türkçe konuşulan bir ortamda bu sözün anlamını aktarmak, Arapça lafzını söylemek kadar değerlidir.

"A'zamallâhu Ecrake" Ne Demek?

Taziyede yaygın olarak söylenen bir başka ifade şudur:

أَعْظَمَ اللَّهُ أَجْرَكَ، وَأَحْسَنَ عَزَاءَكَ، وَغَفَرَ لِمَيِّتِكَ

Okunuşu: A'zamallâhu ecrake ve ahsene azâeke ve ğafera li-meyyitik.

Anlamı: Allah ecrini büyük kılsın, sana güzel bir sabır versin ve ölünü bağışlasın.

Bu cümle hadis kitaplarında Hz. Peygamber'in sözü olarak bu lafızla sabit değildir. Bazı fıkıh ve zikir kitaplarında âlimlerin güzel gördüğü bir taziye ifadesi olarak geçer. Bir topluluğa hitap ederken "ecraküm, azâeküm, li-meyyitiküm" şeklinde çoğul kalıp kullanılır.

Merhum ve Merhume İçin Okunacak Dualar

Cenaze namazı duasından

Avf b. Mâlik'in naklettiğine göre Hz. Peygamber bir cenaze namazında "Allâhümme'ğfir lehû verhamhû ve âfihî va'fu anhü ve ekrim nüzülehû ve vessi' mudhalehû…" diye başlayan bir dua okumuştur (Müslim, Cenâiz 85). Duanın başlangıç kısmı şöyledir:

اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُ وَارْحَمْهُ وَعَافِهِ وَاعْفُ عَنْهُ

Okunuşu: Allâhümme'ğfir lehû verhamhû ve âfihî va'fu anh.

Anlamı: Allah'ım! Onu bağışla, ona merhamet et, ona afiyet ver ve onu affet.

Vefat eden kadın içinse zamirler değişir: "Allâhümme'ğfir lehâ verhamhâ ve âfihâ va'fu anhâ." Duanın devamı uzundur. Tam metnini ezberden yazmak yerine güvenilir bir hadis kaynağından ya da Diyanet yayınlarından öğrenmenizi tavsiye ederiz.

Kur'an'dan bir dua

Haşr suresinin 10. ayetinde geçen dua, kendimizden önce vefat eden müminler için okunabilir:

Okunuşu: Rabbenâ'ğfir lenâ ve li-ihvâninellezîne sebekûnâ bi'l-îmân.

Anlamı: Rabbimiz! Bizi ve bizden önce iman etmiş kardeşlerimizi bağışla.

Diğer Kur'an dualarını Rabbenâ duaları yazımızda bulabilirsiniz.

Ebû Seleme için yapılan dua

Ebû Seleme vefat ettiğinde Hz. Peygamber onun için bağışlanma, derecesinin yükseltilmesi, geride kalanlara hayırlı bir halef verilmesi, kabrinin genişletilip nurlandırılması için dua etmiştir (Müslim, Cenâiz 7). "Kabrini nurlandır" ifadesinin kaynağı bu rivayettir. Merhum için Türkçe dua ederken bu anlamlardan yararlanılabilir.

Yakınını Kaybeden Kişinin Okuyacağı Dua

Ümmü Seleme, Hz. Peygamber'den musibete uğrayan kişinin şöyle dua etmesini öğrendiğini anlatır (Müslim, Cenâiz 3-4):

إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ، اللَّهُمَّ أْجُرْنِي فِي مُصِيبَتِي وَأَخْلِفْ لِي خَيْرًا مِنْهَا

Okunuşu: İnnâ lillâhi ve innâ ileyhi râciûn. Allâhümme'cürnî fî musîbetî ve ahlif lî hayran minhâ.

Anlamı: Biz Allah'a aidiz ve O'na döneceğiz. Allah'ım! Bu musibetimde bana ecir ver ve bana ondan daha hayırlısını nasip et.

Taziyeye giden kişi, aileye bu duayı hatırlatabilir. Ancak yas tutan birine nasihat ederken yumuşak dil kullanmak gerekir.

Taziye Adabı

• Kısa ve teselli edici konuşmak: "Başınız sağ olsun", "Allah rahmet eylesin", "Allah sabır versin" gibi sade sözler yeterlidir.
• Ağlamak caizdir, feryat edilmez: Hz. Peygamber oğlu İbrâhim vefat ettiğinde ağlamış ve "Göz yaşarır, kalp hüzünlenir. Biz ancak Rabbimizin razı olacağı sözü söyleriz" buyurmuştur (Buhârî, Cenâiz 43; Müslim, Fezâil 62). Yüze vurmak, yaka yırtmak ve cahiliye âdetince ağıt yakmak ise hadislerde kınanmıştır (Buhârî, Cenâiz 35; Müslim, Îmân 165).
• Yemek götürmek: Ca'fer b. Ebû Tâlib şehit düştüğünde Hz. Peygamber, ailesi için yemek hazırlanmasını istemiştir (Ebû Dâvûd, Cenâiz 25-26; Tirmizî, Cenâiz 21). Bu yüzden yükü cenaze evine değil, komşu ve akrabaya yüklemek sünnete uygundur.
• Süre: Hanefî âlimler, taziyenin genellikle ilk üç gün içinde yapılmasını uygun görmüş, uzakta olanlar için bu sürenin sonrasına da izin vermiştir.
• Aileyi yormamak: Ziyareti uzatmamak, merhumun ölüm sebebini ayrıntılı sorgulamamak ve aileyi suçlayıcı sözlerden kaçınmak gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Taziyede Fâtiha veya Yâsîn okumak şart mı?

Hayır. Kur'an okuyup sevabını merhuma bağışlamak Hanefî mezhebine göre caizdir ve güzel bir davranıştır. Ancak taziyenin geçerli olması için belirli bir surenin okunması gerekmez. Okunabilecek dualar için kabir ziyareti duası yazımıza da bakabilirsiniz.

Arapça bilmiyorsam Türkçe dua edebilir miyim?

Evet. Dua, kalbin Allah'a yönelmesidir ve her dilde yapılabilir. "Allah'ım, kardeşimizi bağışla, ona rahmet et, ailesine sabır ver" gibi samimi bir dua yeterlidir.

Adetli kadın taziyede dua edebilir mi?

Evet. Hanefî mezhebine göre adet hâlindeki kadın Kur'an'ı tilavet niyetiyle okuyamaz, ancak dua ve zikir yapabilir. Fâtiha gibi dua anlamı taşıyan ayetleri dua niyetiyle okuyabileceğini söyleyen görüşler de vardır. Ayrıntı için Din İşleri Yüksek Kurulu fetvalarına bakılabilir.

Gayrimüslim bir tanıdığa taziyede ne denir?

Gayrimüslim komşu veya tanıdıkların acısını paylaşmak insani bir görevdir. "Başınız sağ olsun", "Allah sabır versin" gibi teselli sözleri söylenebilir. Mağfiret duası ise âlimlerin değerlendirmesine göre Müslümanlar için yapılır.

Taziyede toplu dua yapılır mı?

Yapılabilir. Bir kişi dua eder, diğerleri "âmin" der. Ancak bunun belirli bir şekle bağlanması veya zorunlu sayılması doğru olmaz.

Kaynaklar

• Buhârî, el-Câmiu's-sahîh, Cenâiz 32, 35, 43
• Müslim, el-Câmiu's-sahîh, Cenâiz 3-4, 7, 11, 85; Îmân 165; Fezâil 62
• Ebû Dâvûd, es-Sünen, Cenâiz 25-26; Tirmizî, es-Sünen, Cenâiz 21
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur'an-ı Kerim portalı: Haşr suresi 10. ayet
• TDV İslâm Ansiklopedisi, "Taziye" maddesi