Rabbenâ Duaları: Kur'an'daki Dualar, Okunuşu ve Anlamı
İçindekiler
Rabbenâ duaları, Kur'an-ı Kerim'de "Rabbenâ" (Rabbimiz) hitabıyla başlayan ve peygamberlerin, müminlerin dilinden aktarılan dualardır. Bu yazıda en çok bilinen Rabbenâ dualarını ayet numaralarıyla, Türkçe okunuşları ve anlamlarıyla birlikte bulabilirsiniz.
- "Rabbenâ" Arapçada "Rabbimiz" demektir. Kur'an'da bu hitapla başlayan çok sayıda dua vardır.
- Namazda okunan Rabbenâ duaları Bakara 201 ve İbrâhîm 41. ayetlerdir.
- Buhârî ve Müslim'deki rivayete göre Hz. Peygamber'in en sık yaptığı dua "Rabbenâ âtinâ fi'd-dünyâ haseneten…" duasıdır.
- Bu dualar namaz dışında her zaman, kişinin kendi ihtiyaçlarıyla birlikte okunabilir.
Rabbenâ Duaları Nedir?
Kur'an'daki dualar çoğunlukla bir peygamberin ya da bir mümin topluluğunun ağzından aktarılır. "Rabbenâ" ile başlayanlar topluluk adına yapılan dualardır; "Rabbi" (Rabbim) ile başlayanlar ise kişinin kendisi için yaptığı dualardır. Bu dualar hem kelimeleri Allah tarafından bildirildiği için hem de neyin, nasıl isteneceğini öğrettiği için ayrı bir değer taşır. Müminler bu duaları namazda, namazdan sonra ve gün içinde ezber olarak okur.
Namazda Okunan Rabbenâ Duaları
Namazın son oturuşunda Tahiyyât ve salavatlardan sonra okunan dua, iki ayetin birleşiminden oluşur. İlk kısım Bakara 201, ikinci kısım İbrâhîm 41. ayettir.
| Ayet | Okunuş | Anlam |
|---|---|---|
| Bakara 201 | Rabbenâ âtinâ fi'd-dünyâ haseneten ve fi'l-âhirati haseneten ve kınâ azâbe'n-nâr. | Rabbimiz! Bize dünyada da iyilik ver, ahirette de iyilik ver ve bizi cehennem azabından koru. |
| İbrâhîm 41 | Rabbenağfir lî ve li-vâlideyye ve li'l-mü'minîne yevme yekûmü'l-hisâb. | Rabbimiz! Hesabın görüleceği gün beni, anne babamı ve bütün müminleri bağışla. |
Bakara 201'in Arapçası: رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ
Enes b. Mâlik'ten gelen rivayete göre Hz. Peygamber'in en çok yaptığı dua "Allâhümme Rabbenâ âtinâ fi'd-dünyâ haseneten ve fi'l-âhirati haseneten ve kınâ azâbe'n-nâr" duasıdır (Buhârî, Daavât; Müslim, Zikir). Bu dua, dünya ve ahiret iyiliğini tek cümlede topladığı için "duaların özü" olarak anılır.
İbrâhîm 41'den önceki ayet (İbrâhîm 40) de Hz. İbrâhim'in duasıdır: "Rabbic'alnî mukîme's-salâti ve min zürriyyetî, Rabbenâ ve tekabbel duâ." Anlamı: "Rabbim! Beni ve soyumdan gelecekleri namazı devamlı kılanlardan eyle. Rabbimiz! Duamı kabul et." Bazı kimseler namazdaki duayı bu ayetle birlikte okur.
Kur'an'daki Diğer Rabbenâ Duaları
Aşağıdaki tabloda Kur'an'da geçen ve en çok bilinen Rabbenâ dualarından bir seçki yer alıyor. Meal, Diyanet meali esas alınarak sadeleştirilmiştir. Ayetlerin tamamını ve bağlamını okumak için Diyanet Kur'an-ı Kerim portalını kullanabilirsiniz.
| Ayet | Okunuş | Anlam |
|---|---|---|
| Bakara 127 | Rabbenâ tekabbel minnâ, inneke ente's-semîu'l-alîm. | Rabbimiz! Bizden kabul buyur. Şüphesiz sen hakkıyla işiten ve bilensin. |
| Bakara 250 | Rabbenâ efriğ aleynâ sabran ve sebbit akdâmenâ vensurnâ ale'l-kavmi'l-kâfirîn. | Rabbimiz! Üzerimize sabır yağdır, ayaklarımızı sabit kıl ve kâfirler topluluğuna karşı bize yardım et. |
| Bakara 286 | Rabbenâ lâ tüâhiznâ in nesînâ ev ahta'nâ… | Rabbimiz! Unutur veya yanılırsak bizi sorumlu tutma… (Ayetin devamında güç yetiremeyeceğimiz yükü yüklememesi, affetmesi, bağışlaması ve merhamet etmesi istenir.) |
| Âl-i İmrân 8 | Rabbenâ lâ tüziğ kulûbenâ ba'de iz hedeytenâ ve heb lenâ min ledünke rahmeh, inneke ente'l-vehhâb. | Rabbimiz! Bizi doğru yola ilettikten sonra kalplerimizi kaydırma. Bize katından rahmet bağışla. Şüphesiz sen çok bağışlayansın. |
| Âl-i İmrân 16 | Rabbenâ innenâ âmennâ fağfir lenâ zünûbenâ ve kınâ azâbe'n-nâr. | Rabbimiz! Biz iman ettik. Günahlarımızı bağışla ve bizi cehennem azabından koru. |
| Âl-i İmrân 147 | Rabbenağfir lenâ zünûbenâ ve isrâfenâ fî emrinâ ve sebbit akdâmenâ vensurnâ ale'l-kavmi'l-kâfirîn. | Rabbimiz! Günahlarımızı ve işimizdeki aşırılıklarımızı bağışla, ayaklarımızı sabit kıl ve kâfirler topluluğuna karşı bize yardım et. |
| Âl-i İmrân 193 | Rabbenâ fağfir lenâ zünûbenâ ve keffir annâ seyyiâtinâ ve teveffenâ mea'l-ebrâr. | Rabbimiz! Günahlarımızı bağışla, kötülüklerimizi ört ve canımızı iyilerle birlikte al. |
| A'râf 23 | Rabbenâ zalemnâ enfüsenâ ve in lem tağfir lenâ ve terhamnâ le-nekûnenne mine'l-hâsirîn. | Rabbimiz! Biz kendimize zulmettik. Eğer bizi bağışlamaz ve bize merhamet etmezsen mutlaka kaybedenlerden oluruz. |
| Kehf 10 | Rabbenâ âtinâ min ledünke rahmeten ve heyyi' lenâ min emrinâ raşedâ. | Rabbimiz! Bize katından bir rahmet ver ve işimizde bize doğruyu bulmayı kolaylaştır. |
| Furkân 74 | Rabbenâ heb lenâ min ezvâcinâ ve zürriyyâtinâ kurrete a'yunin vec'alnâ li'l-müttakîne imâmâ. | Rabbimiz! Eşlerimizi ve çocuklarımızı bize göz aydınlığı kıl ve bizi takva sahiplerine önder eyle. |
| Haşr 10 | Rabbenağfir lenâ ve li-ihvâninellezîne sebekûnâ bi'l-îmân… | Rabbimiz! Bizi ve bizden önce iman etmiş kardeşlerimizi bağışla… (Devamında kalplerde müminlere karşı kin bırakmaması istenir.) |
| Tahrîm 8 | Rabbenâ etmim lenâ nûranâ vağfir lenâ, inneke alâ külli şey'in kadîr. | Rabbimiz! Nurumuzu tamamla ve bizi bağışla. Şüphesiz sen her şeye kadirsin. |
Bu Dualarda Neler İstenir?
Rabbenâ dualarına toplu bakıldığında belli başlı temalar öne çıkar:
- Bağışlanma: Günahların affı, Kur'an dualarının en sık tekrarlanan isteğidir (Âl-i İmrân 16, 147, 193; A'râf 23).
- Hidayette sebat: Doğru yola eriştikten sonra kalbin kaymaması (Âl-i İmrân 8).
- Sabır ve metanet: Zor zamanlarda ayakta kalabilmek (Bakara 250).
- Dünya ve ahiret dengesi: İki dünyanın iyiliğini birlikte istemek (Bakara 201).
- Aile ve gelecek nesiller: Eş ve çocukların hayırlı olması (Furkân 74; İbrâhîm 40). Bu konuda hayırlı evlat için dua yazımıza da bakabilirsiniz.
Bu duaların çoğunda "biz" dili kullanılır. Bu, duada yalnızca kendini değil, anne babayı ve bütün müminleri de anmanın Kur'an'daki örneğidir.
Rabbenâ Duaları Nasıl Okunur?
Bu duaların belirli bir okunma sayısı veya şekli yoktur. Namazın son oturuşunda, namaz sonrasındaki dualarda veya gün içinde herhangi bir anda okunabilir. Müslim'deki bir rivayette Hz. Peygamber'in rükû ve secdede Kur'an okumaktan nehyedildiği bildirildiği için, âlimler secdede ayetin kendisini tilavet etmek yerine anlamını dua niyetiyle dile getirmeyi daha uygun görmüştür. Arapçasını bilmeyen kişi anlamını kendi diliyle de dile getirebilir; önemli olan samimiyet ve huzurdur. Genel dua adabı için dua adabı yazımıza bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Namazda okunan Rabbenâ duaları hangi ayetlerdir?
Son oturuşta okunan "Rabbenâ âtinâ…" Bakara suresi 201. ayet, "Rabbenağfir lî ve li-vâlideyye…" ise İbrâhîm suresi 41. ayettir. Bazı kimseler bunlardan önce İbrâhîm 40. ayeti de okur.
Adetliyken Rabbenâ duaları okunur mu?
Hanefî mezhebine göre adetli kadın Kur'an'ı tilavet niyetiyle okuyamaz, ancak dua anlamı taşıyan ayetleri dua niyetiyle okuyabilir. Rabbenâ duaları da bu kapsamdadır. Mâlikî mezhebinde ezberden okumaya cevaz veren görüş vardır.
Rabbenâ duaları Türkçe okunabilir mi?
Namaz dışında dua her dilde yapılabilir; anlamını Türkçe söylemek de duadır. Namazda ise bu dualar Arapça okunur.
"Rabbenâ" ile "Rabbi" arasındaki fark nedir?
"Rabbenâ" "Rabbimiz" anlamına gelir ve topluluk adına yapılan duadır. "Rabbi" ise "Rabbim" demektir ve kişinin kendisi için yaptığı duadır. Kur'an'da her iki kalıpla başlayan dualar vardır.
Kur'an'da kaç tane Rabbenâ duası vardır?
Sayı, neyin "Rabbenâ duası" sayıldığına göre değişir; ayet içinde geçen hitaplar da sayılınca farklı rakamlar ortaya çıkar. Bu nedenle tek bir sayı vermek yerine ayetleri Diyanet meali üzerinden okumak daha sağlıklıdır.
Kaynaklar
- Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur'an-ı Kerim portalı: ilgili ayetlerin metni ve meali
- Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur'an Yolu Türkçe Meal ve Tefsir
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Dua" maddesi
- Buhârî, Sahîh, Daavât; Müslim, Sahîh, Zikir ve dua
Okuyucu yorumları
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.
